اما بعد (از حمد و ثناى الهى)، نامه ات به من رسید نامه اى که در آن یادآور شده اى که خداوند محمد (صلی الله علیه و آله) را براى آیینش برگزید .و با اصحابش او را تأیید کرد .به راستى دنیا از سوى تو براى ما چه شگفتى هایى در خود نهفته است! .چرا که مى خواهى ما را از آنچه خداوند به ما عنایت فرموده آگاه سازى وبه ما از نعمت وجود پیغمبر ما در میان ما خبر دهى، .کار تو به کسى مى ماند که خرما را (از نقاط دیگر) به سرزمین هَجَر (سرزمینى که مرکز خرما بود) مى برد، .و یا همچون شاگرد تیراندازى که بخواهد از طریق دعوت به مبارزه، استادش را بیازماید. .تو گمان کردى که برترین اشخاص در اسلام، فلان وفلان اند! .مطلبى را یادآور شده اى که اگر راست باشد به تو مربوط نیست.و اگر دروغ باشد زیانى به تو نمى رساند..اساساً تو را با برتر و غیر برتر و رییس و زیردست چه کار؟.اسیران آزادشده از کفار زمان جاهلیّت و فرزندان آن ها را با امتیاز نهادن میان مهاجران نخستین و ترتیب درجات و تعریف طبقاتشان چه نسبت؟!
.هیهات! تو خود را در صفى قرار مى دهى که از آن بیگانه اى،. کار به جایى رسیده که محکومى مى خواهد خودش به داورى بنشیند..اى انسان (غافل و بى خبر)! چرا بر سر جاى خود نمى نشینى،
.و چرا از کوتاهى و ناتوانى خویش آگاه نیستى، .و چرا به آن جا که مقدّرات براى عقب راندن تو تعیین کرده بازنمى گردى؟ .تو را با غلبه مغلوب و پیروزى پیروزمند (در پیدایش و پیشرفت اسلام و بعد از رحلت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)) چه کار؟ .تو همان کسى هستى که همواره در بیابان (گمراهى)، سرگردانى و از راه راست (و حد اعتدال) به این طرف و آن طرف حرکت مى کنى.

من نمى خواهم (درباره فضایل بنى هاشم) به تو خبر دهم بلکه به عنوان سپاس و شکرگزارى نعمت خداوند بازگو مى کنم: .آیا تو نمى بینى گروهى از مهاجران و انصار که در راه خداوند شربت شهادت نوشیدند هر کدام داراى مقام و مرتبتى شدند، .اما هنگامى که شهید ما حمزه به شهادت رسید به او «سیّدالشّهدا» (سرور شهیدان راه خدا) گفته شد .و رسول الله (صلی الله علیه و آله) هنگام خواندن نماز بر او (به جاى پنج تکبیر) هفتاد تکبیر گفت؟ .آیا نمى بینى گروهى دستشان در میدان جهاد قطع شد و هر کدام (در اسلام) مقام و منزلتى پیدا کردند، ولى هنگامى که این جریان درباره یکى از ما رخ داد، .لقب «طیار، پروازکننده در آسمان بهشت با دو بال» به او داده شد؟ .و اگر خداوند نهى از خودستایى نکرده بود، گوینده اى (اشاره به خود امام (علیه السلام) است) فضایلى را برمى شمرد . که دل هاىِ مؤمنان آگاه با آن آشناست و گوش هاى شنوندگان از شنیدن آن ابا ندارد، .بنابراین دست از این سخنان بردار و گمراهان را از خود دور کن .(و بدان) ما برگزیده و پرورش یافته و رهین منّت پروردگار خویش هستیم .و مردم پرورش یافتگان و تربیت شدگان و رهین هدایت ما هستند.

هرگز عزت دیرین ما و عطایاى پیشینِ ما بر قوم و قبیله شما (بنى امیه) مانع نشد
. که ما با شما آمیزش و اختلاط داشته باشیم به همین دلیل ما از طایفه شما همسر گرفتیم و از دختران قبیله خویش به شما همسر دادیم همچون اقوامى که هم طراز هم اند، در حالى که شما هرگز در این پایه نبودید. .چگونه مى توان این دو گروه را با هم یکسان دانست در حالى که از میان ما پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) برخاست و از میان شما تکذیب کننده (اى همچون ابوجهل)،ازمیان ما شیرخدا(حمزه) و از میان شما شیرپیمان هاى ضداسلامى (ابوسفیان)، .از میان ما دو سرور جوانان بهشت (حسن و حسین (علیهما السلام)) و از میان شما کودکان آتش (اولاد مروان یا فرزندان عقبة بن ابى معیط)، از ما بهترین زنان جهان (فاطمه (علیها السلام)) و از شما حمالة الحطب (ام جمیل، همسر ابولهب و خواهر ابوسفیان) و امور فراوان دیگر از فضایلى که ما داریم و رذایلى که شما دارید. .بنابراین (وضعیت) دوران اسلام ما به گوش همه رسیده و کارها و شرافت ما در عصر جاهلیّت نیز بر کسى مخفى نیست. کتاب خدا آنچه را که (دشمن) از ما دور ساخته براى ما جمع کرده است .و شاهد آن، سخن خداوند متعال است که فرموده: «خویشاوندان، در احکامى که خدا در کتاب خود مقرر داشته، نسبت به یکدیگر (از دیگران) سزاوارترند»
.و نیز فرموده است: «سزاوارترین (و نزدیک ترین) مردم به ابراهیم کسانى هستند که از او پیروى کردند،
.و همچنین این پیامبر (که راه پرافتخار او را ادامه داد) و کسانى که به او ایمان آورده اند، و خداوند، سرپرست و یاور مؤمنان است»،. پس ما از یک سو به سبب قرابت و خویشاوندى (با پیامبر (صلی الله علیه و آله) ) از دیگران سزاوارتریم و از سوى دیگر به سبب اطاعت (از پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله).
.آن روز که مهاجران، در سقیفه در برابر انصار (براى اثبات حقانیّت خود براى خلافت) استدلال به قرابت و خویشاوندى با پیامبر (صلی الله علیه و آله) کردند، بر آن ها پیروز شدند. .اگر این دلیلِ پیروزى است پس حق با ماست نه با شما (چرا که ما از همه به پیامبر (صلی الله علیه و آله) نزدیک تریم) .و اگر دلیل دیگرى دارد ادعاى انصار بر جاى خود باقى است (زیرا آن ها هم در خلافت حقى دارند که آن را به عنوان «مِنّا أمیرٌ وَ مِنْکُمْ أمیرٌ» مطالبه مى کردند)

تو چنین پنداشتى که من به خلفاى پیشین حسد ورزیدم و به آن ها ستم کردم! اگر این گونه باشد جنایتى درباره تو نشده است که از تو عذرخواهى کنم (و ابدا به تو مربوط نیست.. (به گفته شاعر:) «این عیبى است (اگر عیب باشد) که گرد عار آن بر تو نمى نشیند». .تو گفته اى که مرا همچون شتر افسارزده اى مى کشیدند تا بیعت کنم. .به خدا سوگند! خواسته اى مذمت کنى ولى (ناخودآگاه) مدح و ثنا گفته اى .و خواسته اى رسوا کنى ولى خودت رسوا شده اى. .این امر براى یک مسلمان عیب نیست که مظلوم واقع شود مادام که در دین خود تردید نداشته باشد و در یقین خود شک نکند. .این دلیل وحجت من است در برابر غیر تو و من .براى تو به همین مقدار که بیان آن پیش آمد اشاره کردم.

سپس تو وضع مرا در برابر عثمان یادآور شدى (و مرا به علت ترک یارى او سرزنش کردى)؛ .حق توست که با این گفتار (نادرست) از خویشاوندت دفاع کنى؛ .ولى کدام یک از ما دشمنى اش با او بیشتر بود .وراه را براى کشتنش هموار ساخت؟
.آیا کسى که آماده یارى او بود، ولى (او یارى اش را نپذیرفت و) از او خواست که بر جاى خود بنشیند و دست از این کار بکشد .و یا کسى که (عثمان) از او یارى خواست و او تأخیر کرد .و مرگ را به سوى او فرستاد تا زندگانى اش به سر آمد؟
.هرگز چنین نیست که تو مى گویى (و همه کسانى که در جریان قتل عثمان حضور داشتند این حقیقت را به خوبى مى دانند). به خدا سوگند! (به شهادت قرآن مجید) «خداوند کسانى را که مردم را (از جنگ) بازمى داشتند . و کسانى را که به برادران خود مى گفتند: «به سوى ما بیایید (و خود را از معرکه بیرون کشید)» به خوبى مى شناسد؛ آن ها (مردمى ضعیف اند و) جز اندکى پیکار نمى کنند».{1} .ولى هرگز سزاوار نبود که من از این موضوع عذرخواهى کنم که بر عثمان به سبب بدعت هایى که (در تقسیم بیت المال و مناصب کشور اسلامى در میان نااهلان) گذاشته بود عیب گرفتم و او را براى (این کارها) سرزنش کردم. .اگر گناه من ارشاد و هدایت او باشد (هیچ مانعى ندارد و اگر براى این کار ملامت شوم افتخار مى کنم). چه بسیار کسانى که ملامت مى شوند وبى گناه اند (و به گفته شاعر:) .گاه شخص ناصح وخیرخواه از بس بر نصیحت اصرار مى کند متهم مى شود. .«من جز اصلاح ـ تا آن جا که توانایى دارم ـ هدفى نداشته و ندارم .و توفیق من (در این کار)، جز به (یارى) خدا نیست. تنها بر او توکل کردم و به سوى او بازمى گردم».

تو (در نامه خود) گفته اى که نزد تو براى من و یارانم جز شمشیر چیزى نیست (و مرا به جنگ تهدید کردى)
.به راستى بعد از گریه مرا به خنده آوردى! .چه زمانى را به یاد دارى که فرزندان عبدالمطلب به دشمن پشت کرده باشند و از شمشیر بترسند؟ (و به گفته شاعر:).«پس کمى صبر کن که حریفت به میدان مى آید»،.آرى، به زودى آن کس که او را دنبال مى کنى به تعقیب تو برمى خیزد .و آنچه را که از آن فرار مى کنى در نزدیکى خود خواهى یافت .ومن در میان سپاهى عظیم از مهاجران و انصار وتابعان به سرعت به سوى تو خواهم آمد،. لشکرى که جمعیتشان به هم فشرده است و به هنگام حرکت غبارشان آسمان را تیره و تار مى کند، .آن ها لباس شهادت به تن دارند.و بهترین ملاقات براى آن ها ملاقات با پروردگارشان است .وهمراه آن ها لشکرى از فرزندان بدرند با شمشیرهاى هاشمى.که مى دانى لبه تیز آن ها با پیکر برادر ودایى وجد وخاندانت چه کرد؟ .«وآن (مجازات) از سایر ستمکاران دور نیست»