ستایش، مخصوص خداوندى است که بدون این که دیده شود شناخته شده، و بى هیچ زحمت و مشقّتى (جهان را) آفریده است. با قدرت خویش مخلوقات را آفرید و با عزّتش گردنکشان را تسلیم خود ساخت و با جود و سخایش بر همه بزرگان برترى جُست.

او کسى است که خلق خود را در دنیا سکونت داد و رسولانش را به سوى جنّ و انس مبعوث کرد،
تا براى آن ها پرده از چهره دنیا برگیرند و آنان را از زیان هایش بر حذر دارند، براى آن ها (از بى وفایى دنیا) مَثَل ها زنند و عیوب دنیاپرستى را به ایشان نشان دهند؛ همچنین با بیانات قوى و کوبنده، آنچه را که مایه عبرت است، از تندرستى ها و بیمارى ها، که یکى بعد از دیگرى ظاهر مى شود، براى آن ها بیان کنند. و نیز حلال ها و حرام هاى این دنیا و آنچه را که خداوند (در سراى دیگر) براى مطیعان و عاصیان، از بهشت و دوزخ واحترام و تحقیر فراهم ساخته، به آنان گوشزد کنند. او را آن گونه ستایش مى کنم که از بندگانش خواسته است. او براى هر چیز اندازه اى قرار داده و براى هر اندازه اى سرآمدى و براى هر سرآمدى حساب دقیقى تعیین کرده است.

قرآن، امرکننده و بازدارنده است، خاموش است و گویا، وحجت خداست بر خلق. خداوند پیمان عمل به آن را از بندگانش گرفته
و آنان را در گرو دستورات قرآن قرار داده است. نور خود را (در میان بندگان به وسیله آن) کامل ساخت و دین و آیینش را با آن به حدّ کمال رساند. پیامبرش (صلی الله علیه و آله) را در حالى از این جهان برد که احکام هدایت بخش قرآن را به خلق، رسانده بود. حال که چنین است خدا را آن گونه بزرگ بشمارید و توصیف کنید که خود (در قرآن) بیان کرده، خداوند چیزى از دینش را از شما پنهان نساخته و هیچ مطلبى را که سبب رضا یا ناخشنودى اش باشد وانگذاشته است جز این که (در قرآن) نشانه اى آشکار و آیه اى محکم و روشن براى آن قرار داده که از آن باز مى دارد یا به سوى آن دعوت مى کند (بازداشتن از معاصى و دعوت به سوى اطاعت). رضا و خشم او در گذشته و حال و آینده یکسان است (و این احکام، مخصوص گروه خاصّى نیست).
بدانید که خداوند هیچ گاه از کارى که به سبب آن بر پیشینیان خشم گرفته خشنود نمى شود و هرگز از شما به سبب چیزى که به خاطر آن از پیشینیان راضى شده است، خشمگین نمى گردد. (آرى) شما در راه روشنى گام برمى دارید (که همه انبیا به آن دعوت کرده اند) و همان سخنى را مى گویید که بزرگان پیش از شما گفته اند. خداوند نیاز دنیاى شما را برطرف ساخته
و شما را به شکر نعمت هایش ترغیب کرده (تا نعمتش را بر شما افزون کند) و ذکر و یادش را با زبان،بر شما واجب ساخته است (تا دل هایتان همواره بیدار باشد).

خداوند شما را به تقوا سفارش فرموده و آن را آخرین مرحله خشنودى و خواست خویش از بندگان قرار داده است، پس تقواى الهى پیشه کنید، تقوا در برابر خداوندى که همواره در پیشگاه او حاضرید، زمام امور شما به دست اوست و حرکات شما در اختیار وى قرار دارد. او کسى است که اگر کار خود را پنهان کنید مى داند و اگر آشکار سازید ثبت مى کند، پاسداران والامقامى براى ثبت اعمال شما گماشته که از هیچ حقّى غفلت نمى ورزند و چیزى را بیهوده ثبت نمى کنند. بدانید «آن کس که تقوا پیشه کند خداوند راهى براى رهایى از فتنه ها به رویش مى گشاید»{1} و نورى در دل تاریکى ها به او اعطا مى کند، او را در آن جا که دوست دارد و به آن علاقه مند است (در بهشت) براى همیشه مخلّد مى سازد و در جایگاه والایى نزد خود در سرایى که آن را براى (خاصّان) خویش ساخته است جاى مى دهد. همان جایى که سایه اش از عرش خداست و نور و روشنایى اش جمال اوست،
زائرانش فرشتگان و یارانش پیامبران خدا هستند. حال که چنین است به سوى معاد (با اعمال صالح) بر یکدیگر سبقت جویید و بر سرآمد زندگى خود پیشى گیرید، زیرا نزدیک است آرزوهاى مردم قطع گردد و مرگ، آن ها را در آغوش کشد و درهاى توبه به رویشان بسته شود (بدانید که) شما همانند کسانى هستید که قبل از شما بودند؛ مرگشان فرارسید و تقاضاى بازگشت به این جهان کردند (اما پذیرفته نشد) و همچون رهروانى هستید در حال کوچ کردن از خانه اى که خانه شما نیست، فرمان کوچ به شما داده شده و دستور تهیّه زادوتوشه (از این سرا) را نیز به شما داده اند.

بدانید که این پوست نازکِ تنِ (انسان) طاقت آتش دوزخ را ندارد، بنابراین بر خویشتن رحم کنید، چنان که شما این حقیقت را درباره خویش در مصایب دنیا آزموده اید. آیا ناراحتى یکى از خودتان را در لحظه اى که خارى به بدنش فرو مى رود و یا هنگامى که زمین مى خورد و کمى مجروح مى شود و یا زمانى که ریگ هاى داغ بیابان (در فصل گرما) او را آزار مى دهد، مشاهده کرده اید؟ حال چگونه خواهید بود هنگامى که در میان دو طبقه از آتش در کنار سنگ هاى گداخته در مجاورت شیطان قرار گیرید؟ آیا مى دانید آنگاه که مالک دوزخ بر آتش خشم مى گیرد، آتش ها روى هم مى غلتند و یکدیگر را مى کوبند (و شعله هاى عظیم از درون آن ها برمى خیزد) و آنگاه که بر آتش فریاد زند از وحشت فریادش قطعات عظیم آتش در میان درهاى جهنم به هر سو پرتاب مى شوند؟! اى پیر کهن سال! اى کسى که پیرى در سراسر وجودت نفوذ کرده است!
چگونه خواهى بود آن زمانى که طوق هاى آتشین به گردن ها افکنده مى شود و غل هاى جامعه دست و گردن را به یکدیگر مى بندد و چنان فشار مى دهد که گوشت هاى ساق دست ها را مى خورد؟

خدا را خدا را اى بندگان خدا! اکنون که سالم و تندرست هستید و پیش از آن که بیمارشوید
و اکنون که در حال وسعت به سر مى برید،پیش از آن که در تنگناى زندگى قرار گیرید فرصت را غنیمت بشمرید و کوشش کنید گردن خود را از زیر بار مسئولیت ها رها سازید پیش از آن که درهاى رهایى به روى شما بسته شود. چشم ها را در دل شب بیدار نگه دارید، شکم ها را لاغر کنید، گام ها را به کار گیرید، اموال خود را انفاق کنید و از جسم و تن خویش بکاهید و بر جان و روان خود بیفزایید و در این کار بخل نورزید. خداوند سبحان فرموده است: «اگر خدا را یارى کنید، شما را یارى مى کند و گام هایتان را استوار مى دارد» و نیز فرموده است: «کیست که به خداوند قرض نیکو دهد تا چند برابر به او عطا کند؟ و براى چنین کسى پاداش والایى است». به یقین خدا به سبب ضعف و ناتوانى، از شما یارى نطلبیده و قرض گرفتنش از شما (انفاق در راهش) به سبب کمبود نیست. او از شما یارى خواسته در حالى که لشکرهاى آسمان ها و زمین از آن اوست و شکست ناپذیر و حکیم است و(همچنین) از شما درخواست قرض کرده در حالى که گنج هاى آسمان ها و زمین به او تعلق دارد و بى نیاز و شایسته ستایش است. او خواسته شما را بیازماید که کدام یک نیکوکارترید؟ حال که چنین است به اعمال نیک مبادرت ورزید تا همنشین همسایگان خدا در سراى جاودان او باشید. نزد کسانى که خداوند، پیامبران خود را رفیق آن ها ساخته، فرشتگان خود را به دیدارشان فرستاده و حتى گوش هایشان را از این که صداى خفیف آتش دوزخ را بشنوند رهایى بخشیده و بدن هایشان را از ملاقات هرگونه رنج و ناراحتى مصون داشته است. این فضل و رحمت الهى است که به هر کس بخواهد مى دهد و خداوند صاحب فضل عظیم است. من آنچه را که مى شنوید مى گویم (و با شما اتمام حجت مى کنم) و خداوند را براى خود و شما به یارى مى طلبم و او کفایت کننده امور ما و بهترین حامى ماست.