راه راست و چپ را گرفتند براى رفتن در جادّه هاى گمراهى، و ترک مسیرهاى هدایت. در آنچه واقع خواهد شد و انتظار پدید آمدنش مى رود شتاب نکنید، و آنچه را که فردا پیش مى آورد دیر ندانید. چه بسا شتاب کننده به چیزى که چون آن را بیابد دوست دارد که کاش آن را نمى یافت، و امروز به فرارسیدن فردا چه نزدیک است!

اى جامعه، این وقتْ زمان آمدن هر موعودى است، و نزدیک پدید آمدن آنچه نمى دانید. بدانید از ما آن کسى که فتنه هاى آینده را درک کند با چراغى روشن در آن حرکت کند، و به روش نیکان قدم بردارد، تا در آن فتنه ها بندى را بگشاید، و اسیرى را آزاد کند، و جمع گمراهان را پراکنده، و پراکندگى حق را جمع کند. او به دور از دیده مردم است، جویندگان نشانش را نبینند هرچند پیاپى نظر کنند. آن گاه در آن فتنه ها بصیرت قومى چون تیز شدن شمشیر به دست آهنگر تیز گردد، دیده هایشان به نور قرآن جلا گیرد، و حقیقت آیات در گوشهاشان طنین افکند، و شبانگاه از جام حکمت نوشند پس از آنکه در صبحگاهان آشامیده باشند.

از این خطبه است ایّام مهلت تبهکاران طولانى گشت تا سبب ذلّت را کامل نمایند، و مستوجب
حوادث ناگوار گردند، تا آنکه مدّتشان کهنه شد و زمانشان به سر آمد، و گروهى براى به دست آوردن راحتى به فتنه ها وصل شدند، و مهیّاى جنگ افرزوى گشتند،

و مسلمانان حقیقى پایدارى خود را در حوادث بر خداوند منّت ننهادند،و جانبازى در راه حق را بزرگ نشمردند، تا چون قضاى الهى به پایان دادن زمان امتحان و گرفتارى موافق شد، از روى بصیرت دست به اسلحه بردند، و به دستور راهبرشان تن به فرمان خدا دادند.

تا چون خداوند پیامبرش صلّى اللّه علیه وآله را از دنیا برد گروهى به جاهلیت بازگشتند، راههاى باطل آنان را هلاک کرد، بر آراء نادرست تکیه کردند، و به بیگانگان پیوستند، و از وسیله اى که مأمور به مودّت آن بودند جدا شدند، ساختمان (دین و حکومت) را از بنیادش انتقال دادند، و آن را در غیر جاى خودش بنا کردند. آنان معادن هر خطایى هستند، و درهاى گام نهادگان در وادى گمراهیند. غوطه ور در دریاى حیرت،و افتاده در مستى و جهالت اند، به روش فرعونیان: که گروهى از آخرت دل بریده و به دنیادلبسته اند، و عدّه اى پیوند خود را با دین بریده و از آن جدا گشته اند.